Đang thực hiện

PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

Lượt xem: 1580
Hằng năm có trên 510.000 trường hợp mắc và 288.000 phụ nữ tử vong do ung thư CTC trên thế giới, 80% trong số đó là phụ nữ sống ở các quốc gia đang phát riển, trong khi tỉ lệ mắc và tử vong do ung thư CTC có xu hướng giảm dần ở các nước phát triển nhờ thành tựu trong phòng bệnh, phát hiện và điều trị sớm.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, chỉ số mắc bệnh mới thay đổi theo từng vùng và từng quốc gia, trung bình 7-16 trường hợp mắc mới trên 100.000 phụ nữ. Ở Việt Nam, tỉ lệ mắc mới ung thư CTC 16,8/100.000 phụ nữ (GS. Nguyễn Chấn Hùng, 2008) và hằng năm có 2.500 - 5.600 ca tử vong đuợc báo cáo. Ung thư CTC là ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ Việt Nam, là bệnh gây tử vong cao nếu ở giai đoạn muộn, tuy nhiên có thể phòng ngừa và điều trị khỏi nếu phát hiện sớm. 

Ung thư CTC là sự phát triển bất thường của tế bào biểu mô CTC, 90% có liên quan đến một số loại Human Papilloma virus (HPV). Diễn tiến tự nhiên từ CTC bình thường, sau khi nhiễm HPV mạn tính có những biến đổi tế bào tiến triển thành tổn thương tiền ung thư CTC và sau đó là ung thư CTC, tiến trình này kéo dài 10-20 năm. Do vậy, ung thư CTC có thể được xem như là một bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Các yếu tố nguy cơ (theo y văn gồm): nhiễm HPV type nguy cơ cao, sinh hoạt tình dục sớm trước 20 tuổi, có nhiều bạn tình, phơi nhiễm với các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD), có con sớm, có nhiều con, trước đó có tế bào CTC bất thường, có mẹ hoặc chị gái bị ung thư CTC, hút thuốc lá, mắc bệnh suy giảm miễn dịch (HIV, dùng corticoid kéo dài).

Sàng lọc phát hiện sớm và điều trị có hiệu quả là yếu tố then chốt để thực hiện thành công chương trình phòng chống ung thư CTC. Thiếu chương trình sàng lọc và hướng dẫn điều trị hiệu quả là lý do chính của tỉ suất mắc bệnh ung thư CTC cao ở các nước đang phát triển.



Tổng quan các phương pháp sàng lọc ung thư CTC 

Có  nhiều  phương  pháp  sàng  lọc  ung  thư  CTC  như phương pháp phết mỏng tế bào CTC (Pap smear), quan sát CTC bằng mắt thường với dung dịch Acid acetic 5% (Phương  pháp  VIA),  phương  pháp  quan  sát  với  Lugol Iodine (phương pháp VILI), xét nghiệm HPV (HPV DNA testing) ...

Phương pháp phết mỏng tế bào CTC (Pap smear)

Là phương pháp đã được chứng minh có nhiều thành công đáng kể ở các nước phát triển hơn 50 năm qua, đã  làm  giảm  70-80%  tỉ  lệ  ung  thư  ở  các  nước  phát triển. Tuy nhiên, các chương trình sàng lọc dựa vào xét nghiệm tế bào CTC khó được thiết lập và duy trì ở các quốc gia đang phát triển, bởi vì chúng tốn kém và phức tạp như: giá đắt, lấy tiêu bản phải tốt, có đủ phương tiện  xử  lý,  kinh  nghiệm  đọc  và  phân  tích  mẫu  bệnh phẩm, lưu trữ thông tin và trả kết quả. Nếu có bước nào trong chu trình trên không chính xác hoặc trở ngại thì chương  trình  sàng  lọc  sẽ  thất  bại.  Nhiều  bước,  nếu không muốn nói là hầu hết tất cả các bước trong quá trình xét nghiệm tế bào CTC là vấn đề nan giải đối với những vùng khó khăn, xa xôi thiếu thốn phương tiện.





Xét nghiệm HPV

Là xét nghiệm có thể phát hiện được DNA từ các type HPV nguy cơ cao, là một giải pháp cho việc sàng lọc ung thư CTC. Test HPV (+) không có nghĩa là bệnh nhân mắc ung thư CTC, nhưng giúp cán bộ y tế phân định được nhóm đối tượng có HPV nguy cơ cao, có nhiều khả năng tiến triển thành ung thư CTC.
Xét nghiệm HPV là bước phát triển mới nhưng nó chỉ hiệu quả sau 20-30 năm nữa, nó xác định đối tượng nguy cơ cao có thể phát triển thành ung thư CTC sau 20 năm. Thử nghiệm HPV có giá trị đặc biệt trong việc phát hiện tổn thương tiền ung thư CTC ở phụ nữ >30 tuổi, bởi vì nhiễm HPV ở Việt nam <30 tuổi hầu hết là thoáng qua.
Một số phương pháp sàng lọc hiệu quả và ít tốn kém, đó là quan sát CTC bằng mắt thường với acid acetic 5% (VIA) và quan sát với Lugol iodine (VILI) có thể khả thi ở các quốc gia đang phát triển.

Phương pháp quan sát CTC bằng mắt thường với Lugols iodine (VILI)

Bôi dung dịch Lugol iodine lên CTC rồi sau đó quan sát sự  bắt  màu  CTC.  Kết  quả  của  VILI  là  có  ngay,  vùng không bắt màu với Lugol là vùng bất thường. Việc có kết quả ngay thuận lợi cho việc theo dõi và điều trị ngay. Thử nghiệm VILI được kiểm chứng ở Ấn Độ và Châu Phi bằng soi CTC và giải phẫu bệnh cho kết quả tốt. Một nghiên cứu khác được thực hiện ở Châu Mỹ La tinh (LAMD tại 4 Trung tâm (3 ở Brazin, 1 ở Achentina) đánh giá >11.834 phụ nữ cho thấy phương pháp có thể kết hợp với Pap smear sẽ cải thiện độ chính xác. Độ nhạy và độ đặc hiệu của phương pháp VILI còn hạn chế và cần có nghiên cứu thêm.

Phương pháp quan sát CTC bằng mắt thường với acid acetic 5% (VIA)

“Sàng lọc để ngăn chặn ung thư CTC đầu tiên là phải đạt đựơc độ bao phủ, nếu chúng ta không đạt được độ bao phủ từ 70-80% thì sẽ không có hiệu quả đối với việc giảm tỉ lệ tử vong. Do đó, phải chọn test khả thi và đủ điều kiện đạt mức độ bao phủ.”
Sàng lọc ung thư CTC bằng phương pháp quan sát trực tiếp  với  acid  acetic  (VIA)  hiện  được  đề  xuất  như  một phương pháp hiệu quả đáp ứng được các thông điệp trên, hỗ trợ ngành y tế trong việc tầm soát ung thư CTC. 
Nguyên tắc và cách thực hiện VIA rất đơn giản. Dùng dung dịch acid acetic loãng (3-5%) bôi vào CTC, quan sát bằng mắt thường sau 1 phút, dung dịch acid acetic sẽ làm đông kết protein tế bào tiền ung thư tạo phản ứng trắng trên bề mặt CTC và có thể quan sát bằng mắt thường.
 
 
Cách đọc kết quả VIA: 
Kết quả VIA Dấu hiệu lâm sàng
Âm tính Không có tổn thương bắt màu trắng acetic hoặc bắt màu nhạt như polyp, viêm, nang Naboth
Dương tính Có những vùng bắt màu rõ, nét, ranh giới rõ có thể kèm hoặc không vùng gờ lên tiếp giáp vùng chuyển tiếp (SCJ); có thể kèm khí hư, tổn thương mụn cóc (warts).
Nghi ngờ ung thư Nhìn thấy rõ những khối sùi như bắp cải, loét, rỉ nước hoặc chảy máu khi đụng vào.
 

Nghiên  cứu  trên  cũng  khuyến  nghị  VIA  có  thể  được đề nghị như một phương pháp thay thế, bổ sung cho phương pháp tế bào học trong tầm soát ung thư CTC ở các tuyến y tế cơ sở.
 
Đặc điểm  Phết mỏng tế bào CTC HPV DNA test VIA  VILI
Độ nhạy 47 - 62% 66-90%  67-79% 44-93%
Độ đặc hiệu 60-95% 62-96% 49-86% 75-85%
Số lần khám để sàng lọc và điều trị Thăm khám 2 hoặc nhiều lần Có thể sử dụng khám và điều trị 1 lần
Giảm tỷ lệ tử vong 13,5%  22,0%  34,9%  
Chi phí cho 1 phụ nữ 25 (usd)  78 (usd)  11 (usd) (VIA +CRYO)  
Chi phí cho sự giảm 1% tử vong 1,85 (usd) 3,55 (usd)  0,31(usd)  
Chú thích  Đánh giá > 50 năm tại các nước đã và đang phát triển Đánh giá > 10 năm tại các nước đã và đang phát triển Đánh giá > 10 năm tại các nước đang phát triển Đánh giá bởi IARC ở Ấn độ và 3 nước Châu phi cần đánh giá thêm
 
So sách các phương pháp chuẩn đoán

 
 theo BS. LÊ TRẦN ANH THƯ
Bệnh viện đa khoa Hoàn Mỹ Đà Nẵng
Họ và Tên *
Email *
Nội dung *

Vui lòng nhập Nội dung thông điệp
Mã bảo mật * captcha Vui lòng nhập Mã bảo mật
Middle banner
Những công dụng thần kỳ của Tam thất
Tam thất là một trong những vị thuốc có tác dụng nhiều mặt, mà tác dụng nào cũng đáng tin cậy cả bởi vậy mới có tên “vàng không đổi”.
TRINH NỮ HOÀNG CUNG VỊ THUỐC QUÝ TRONG CHỮA TRỊ UNG THƯ
Trinh nữ hoàng cung là một cây thuốc rất quý trong dân gian giúp chữa rất nhiều bệnh hiệu quả.
HẠ KHÔ THẢO – VỊ THUỐC QUÝ CHỮA UNG THƯ
Hạ khô thảo một vị thuốc mới được phát hiện có tác dụng chống lại sự tăng trưởng của các tế bào ung thư.
Banner phải
Các câu hỏi của Quý vị sẽ được giải đáp bởi đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm
Gửi câu hỏi